Wat is Fyftjin en Fierder?

Video afspelen

Fyftjin en Fierder is een kunstwerk van de hand van Pieter Jan Stallen. Het schetsontwerp zie je hierboven. Het werk gaat over historie én toekomst van de Elfstedentocht, heel nadrukkelijk over allebei! Fyftjin en Fierder symboliseert ‘verleden én verlangen’. Daarmee is het een prachtige aanvulling op de twee andere iconische werken langs de route:

• De tegeltjesbrug bij Giekerk waarmee het ‘volkskarakter’ van de tocht wordt gesymboliseerd.
• De ereboog op de Bonkevaart waarmee ‘de enorme prestatie’ van de tocht wordt gesymboliseerd.

Voor de kunstenaar moet Fyftjin en Fierder dan ook halverwege de route komen te staan. Met als mooiste plaats daar: Tjerkwerd.

• De tegeltjesbrug bij Giekerk waarmee het ‘volkskarakter’ van de tocht wordt gesymboliseerd.
• De ereboog op de Bonkevaart waarmee ‘de enorme prestatie’ van de tocht wordt gesymboliseerd.

Voor de kunstenaar moet Fyftjin en Fierder dan ook halverwege de route komen te staan. Met als mooiste plaats daar: Tjerkwerd.

Om het geweldige verleden – de 15 tochten uit de vorige eeuw – te verbeelden, heeft de kunstenaar gekozen voor silhouetten in stoer cortenstaal:    1 schaatser en 14 toeschouwers. Voor het silhouet van de schaatser is voor de tocht van 1986 gekozen want dat was een wel héél uitzonderlijk jaar: W.A. van Buren, onze toenmalige kroonprins, schaatste mee! Het verlangen wordt verbeeld door het silhouet van een klein meisje dat op de schouders van haar vader in de richting van Parrega kijkt naar wat komen gaat, de toekomst……

Aan alle 6e groepers uit Súdwest-Fryslân zal worden gevraagd met enkele Friese woorden te laten zien wat er in het meisje daar boven op die schouders omgaat. Wat speelt er door haar hoofd. De verwoording die dan vervolgens door de jury van de 6e groepers op de basisschool De Reinbôge van Tjerkwerd het mooist en sterkst zal worden gevonden, wordt door de kunstenaar in de grondplaat van het silhouet vereeuwigd.

En dan is er nóg een verbeelding van het Fierder, van de toekomst. Op de vloer van de silhouetten-groep op de westoever zal nadrukkelijk plaats vrijgehouden worden voor een toeschouwer bij de zestiende elfstedentocht, en voor nog een 17e …

Moet het er komen?

Fyftjin en Fierder logo-man-met-kind
Ik heb eerst jarenlang -en met plezier- in de toegepaste wetenschap gezeten, met opzet altijd een beetje tussen wal (natuurwetenschap) en schip (sociale wetenschap) in. En dat ook op heel verschillende plekken: van het Weense Atoomagentschap (risico’s van kernenergie) naar TNO (industriële risico’s), van zelfstandig milieuadviseur naar bijzonder hoogleraar ‘geluidhinder’ (Universiteit Leiden). Het vernieuwende zat hem dan steeds in het argumenteren. Maar dat is toch wel heel iets anders dan iets vernieuwen met je handen, iets maken! Een therapeut zette me ooit aan het tekenen en toen ik Marc Chagall een keer op de vraag “wat is een schilderij?” hoorde zeggen: “een schilderij is wat ik schilder!” , pas toen durfde ik ook eens iets te schilderen. Of lampen te maken (www.stallen-lamp-art.nl). Waarbij één lamp uitgroeide tot een wel heel bijzonder project: de reis van “De Arnhemse Meisjes” ( www.facebook.com/arnhemmersopeenlijn ). Verder ben ik vooral samen met Henk Jelle Zandbergen manieren gaan bedenken om de publieke ruimte aantrekkelijk te maken en mobiliteit te beïnvloeden, dat dan meestal gericht op de fiets (zie www.publicpasses.com ). En zo ben ik aangekomen waar ik nu ben: Fyftjin en Fierder. Ik zie er eerdere omzwervingen en gedachten wel in terug, maar het is toch vooral ook weer iets anders …
Fyftjin en Fierder - Pieter Jan Stallen
Pieter Jan Stallen
beeldend kunstenaar